Həyatımızın hər anında əlimizdə olan telefonlar və daim gələn bildirişlər beynimizi xroniki bir gərginlikdə saxlayır. Rəqəmsal detoks, müəyyən müddət ərzində bütün elektron cihazlardan və sosial mediadan imtina etmək deməkdir. Cəmi bir həftə internetdən uzaq qalmaq beyində və bədəndə heyrətamiz dəyişikliklərə səbəb olur. İlk bir neçə gün ərzində insan özünü tənha və darıxmış hiss etsə də, bu müddətin sonunda diqqət toplama qabiliyyəti kəskin şəkildə artır. Beynimiz sürətli dopamin dalğalarından uzaqlaşaraq sakitləşir və təbii ritminə qayıdır. Yuxu keyfiyyəti yaxşılaşır, çünki ekranların mavi işığı artıq melatonin ifrazına mane olmur.

​Pressline.az xəbər verir ki, neyropsixoloqlar rəqəmsal detoksun yaradıcılığı və emosional intellekti gücləndirdiyini vurğulayırlar. Mütəxəssislər qeyd edirlər ki, "Süni xəbər axınından ayrılan beyin real dünya ilə daha dərin bağlar qurmağa başlayır". Bir həftəlik fasilə zamanı insanların yaddaşında olan yüklənmə azalır və qərar vermə prosesi sürətlənir. Ətrafdakı xırda detalları daha aydın görməyə və həyatdan daha çox zövq almağa başlayırsınız. Rəqəmsal detoks həm də boyun və kürək ağrılarının azalmasına kömək edir, çünki duruşunuz (postur) düzəlir. İnsanlar arasında canlı ünsiyyət daha səmimi və mənalı olur. Bu təcrübə sizə texnologiyanın sadəcə bir alət olduğunu, həyatın mərkəzi olmadığını xatırladır. Özünüzü yeniləmək və zehninizi təmizləmək üçün rəqəmsal dünyadan kiçik bir "məzuniyyət" götürməyə dəyər. Bir həftənin sonunda dünyaya daha aydın bir baxışla baxacaqsınız. Tenhalıqdan qorxmayın, o əslində özünüzü tapmaq üçün bir imkandır.

Plastik çirklənməsi dövrümüzün ən böyük ekoloji böhranlarından biridir və bu materialın təbiətdə parçalanması yüzlərlə il çəkir. Gündəlik həyatımızda cəmi bir neçə dəqiqə istifadə etdiyimiz plastik paketlər və butulkalar okeanlarda nəhəng zibil adaları yaradır. Bir çox insan plastiksiz həyatın qeyri-mümkün olduğunu düşünür, lakin kiçik və ağıllı seçimlərlə plastik asılılığını xeyli azaltmaq olar. Həyatımızdan birdəfəlik plastikləri çıxarmaq həm sağlamlığımız, həm də planetimiz üçün ən böyük hədiyyədir. Ekoloji təmiz həyat tərzi artıq bir trend deyil, bir zərurətdir. Gələcək nəsillərə təmiz bir okean qoymaq hər birimizin borcudur.

​Pressline.az xəbər verir ki, ətraf mühit müdafiəçiləri "sıfır atıq" (zero waste) hərəkatının gündəlik həyatda asanlıqla tətbiq oluna biləcəyini qeyd edirlər. Ekspertlər bildirir ki, "Plastiki əvəz edə biləcək çoxsaylı təbii və davamlı alternativlər artıq hər kəs üçün əlçatandır". Məsələn, plastik paketlər yerinə parça çantalardan, birdəfəlik stəkanlar yerinə isə şəxsi termoslardan istifadə etmək olar. Şüşə və bambuk materialdan hazırlanan qablar plastik qablara nisbətən həm daha sağlamdır, həm də daha estetik görünür. Mətbəxdə plastik folqa yerinə mumlu parça örtüklərindən istifadə etmək məhsuldar bir addımdır. Həmçinin bərk şampunlar və diş fırçalarında bambuk seçimi plastik tullantıların miqdarını azaldır. Alış-veriş edərkən qablaşdırmasız məhsullara üstünlük vermək istehsalçılara da ciddi mesaj göndərir. Plastiksiz yaşamaq bir gündə baş verən proses deyil, bu, mərhələli bir şüur dəyişikliyidir. Hər bir imtina edilən plastik şüşə bir dəniz canlısının həyatını xilas edə bilər. Həyatımızı sadələşdirmək əslində onu daha mənalı və təmiz etməkdir.

Dünyanın müxtəlif ölkələrində hələ də qüvvədə olan bəzi qanunlar var ki, onları eşidəndə insan təəccübünü gizlədə bilmir. Bu qanunlar çox vaxt tarixin müəyyən bir dövründəki zərurətdən yaranıb, lakin illər keçsə də ləğv edilməyib. Məsələn, bəzi ölkələrdə saqqız çeynəmək və ya müəyyən saatlarda səs çıxarmaq ciddi cərimələrə səbəb ola bilər. Turistlər bilmədən bu qaydaları pozaraq hüquqi problemlərlə qarşılaşırlar. Hər bir qəribə qanunun arxasında əslində həmin cəmiyyətin mədəni və tarixi keçmişi dayanır. Bu qaydalar bizə qanunvericiliyin nə qədər subyektiv ola biləcəyini göstərir.

​Pressline.az xəbər verir ki, hüquqşünaslar köhnəlmiş qanunların çoxunun texniki olaraq hələ də qüvvədə olduğunu, lakin nadir hallarda tətbiq edildiyini bildirirlər. Ekspertlər qeyd edirlər ki, "Cəmiyyət inkişaf etdikcə bu cür arxaik qaydalar gülüş obyektinə çevrilsə də, hüquqi bazada qalmaqda davam edir". Məsələn, İsveçrədə axşam saat 22:00-dan sonra tualetdə sifonu çəkmək qadağandır, çünki bu, səs-küy hesab olunur. Sinqapurda küçədə saqqız çeynəmək 1992-ci ildən bəri qadağandır və bu, şəhərin təmizliyini qorumaq məqsədi daşıyır. Şotlandiyada qapınızı döyüb tualetə girmək istəyən hər kəsi içəri buraxmağa məcbursunuz. Kanadada bəzi yerlərdə sadəcə qəpiklərlə böyük məbləğdə ödəniş etmək qanuna ziddir. İtaliyanın bir şəhərində isə kədərli görünmək qadağandır, yalnız xəstəxana və dəfn mərasimləri istisnadır. Bu cür nümunələr qanunların insan həyatının ən kiçik detallarına qədər necə nüfuz edə biləcəyini nümayiş etdirir. Qəribə olsa da, bu qaydalar hər bir ölkənin fərqli xarakterini ortaya qoyur. Dünyanı səyahət edərkən yerli qanunlarla maraqlanmaq həm əyləncəli, həm də faydalı ola bilər.

Müasir moda dünyasında hökm sürən "fast fashion" (sürətli moda) trendi, ucuz və tez istehlak edilən geyimlər üzərində qurulub. Hər həftə yeni kolleksiyaların təqdim edilməsi insanları ehtiyacından artıq alış-veriş etməyə sürükləyir. Lakin bu ucuz qiymətlərin arxasında ağır ekoloji fəsadlar və qeyri-etik iş şəraiti gizlənir. Geyim sənayesi dünyada ən çox su sərf edən və su mənbələrini ən çox çirkləndirən ikinci sahədir. Bir pambıq köynəyin istehsalı üçün minlərlə litr su sərf edilir və istifadə olunan kimyəvi boyalar təbiətə ciddi zərər vurur.

​Pressline.az xəbər verir ki, ekoloqlar davamlı moda anlayışının rəqabətədavamlı bir alternativ kimi gücləndiyini vurğulayırlar. Mütəxəssislər qeyd edirlər ki, "Sürətli moda təkcə təbiəti deyil, həm də insanların istehlak psixologiyasını məhv edir". Davamlı moda isə keyfiyyətli, uzunömürlü və təkrar emala yararlı materiallardan istifadəni təşviq edir. "Az al, yaxşı seç və uzun müddət istifadə et" prinsipi bu hərəkatın əsas devizidir. İkinci əl dükanlarından istifadə və ya köhnə geyimlərin təmiri rəqəmsal dövrün yeni trendinə çevrilir. Brendlərin şəffaflığı və istehsal zəncirindəki ədalətli əmək haqqı məsələləri də bu fəlsəfənin tərkib hissəsidir. Plastik əsaslı sintetik parçaların okeanlara mikroplastik sızdırması ciddi bir qlobal təhlükədir. Biz istehlakçılar olaraq seçimimizlə bu zərərli dövranı dəyişə bilərik. Moda sadəcə görünüş deyil, həm də dünya qarşısında bir məsuliyyətdir. Gələcək nəsillərə daha təmiz bir dünya qoymaq üçün geyim vərdişlərimizə yenidən baxmalıyıq.

Frilans işləmək kənardan çox cəlbedici və azad bir yaşam tərzi kimi görünsə də, özü ilə bir sıra çətinliklər gətirir. Ofis mühitindən uzaq, təkbaşına çalışmaq zamanla insanda sosial təcrid hissi yarada bilər. İş və ev mühitinin eyni məkanda birləşməsi insanların istirahət vaxtı ilə iş vaxtını bir-birindən ayıra bilməməsinə səbəb olur. Bir çox frilans mütəxəssis günün 24 saatı işləyirmiş kimi hiss edir və bu da "tükənmişlik" sindromuna yol açır. Sabit maaşın olmaması və gələcək qayğısı daimi bir stress mənbəyidir.

​Pressline.az xəbər verir ki, psixoloqlar frilans işləyən şəxslərin depressiyaya daha meylli ola biləcəyi barədə xəbərdarlıq edirlər. Mütəxəssislərin fikrincə, "İş rejimi daxilində nizam-intizamın olmaması zehni yorğunluğu ikiqat artırır". Canlı ünsiyyətin yoxluğu və yalnız ekran qarşısında keçən saatlar insanın emosional vəziyyətinə mənfi təsir edir. Bu çətinliklərin öhdəsindən gəlmək üçün qəti iş saatları təyin etmək və xüsusi bir iş küncü yaratmaq vacibdir. Həmçinin mütəmadi olaraq bayıra çıxmaq və digər insanlarla fiziki təmasda olmaq ruh sağlamlığını qoruyur. Frilans həyat həm də yüksək dərəcədə özünüidarəetmə bacarığı tələb edir. Hər kəs özünün həm rəhbəri, həm də işçisi olmaq məsuliyyətini daşıyır. Sağlam qidalanma və yuxu rejiminə diqqət etmək bu sahədə uğurun təməlidir. Azadlığın gətirdiyi məsuliyyəti düzgün idarə etmədikdə, o, ağır bir yükə çevrilə bilər. Balans yaratmaq frilans işin ən böyük sənətidir.

Alış-veriş edərkən verdiyimiz qərarların çoxu əslində şüuraltı səviyyədə qəbul edilir və rənglər bu prosesdə həlledici rol oynayır. Hər bir rəng insan beynində fərqli duyğular və assosiasiyalar oyatmaq gücünə malikdir. Məsələn, qırmızı rəng iştahı artırdığı və təcili qərar vermə hissi yaratdığı üçün fast-food şəbəkələri tərəfindən çox istifadə olunur. Mavi rəng isə güvən və sabitlik simvolu olduğu üçün banklar və texnoloji şirkətlərin sevimlisidir. Brendlər logolarını və reklamlarını dizayn edərkən bu rəng psixologiyasından peşəkar şəkildə yararlanırlar.

​Pressline.az xəbər verir ki, marketoloqlar rənglərin istehlakçı davranışına təsirini "vizual manipulyasiya sənəti" kimi qiymətləndirirlər. Ekspertlərin fikrincə, "Doğru rəng seçimi bir məhsulun satışını saniyələr içində dəfələrlə artıra bilər". Sarı rəng optimizm və xoşbəxtlik saçdığı üçün diqqəti dərhal cəlb edir, yaşıl isə təbiilik və sağlamlıq vəd edir. Lüks brendlər isə adətən qara və qızılı rənglərdən istifadə edərək elitarlıq və bahalıq mesajı verirlər. Bir mağazaya daxil olduğunuzda gördüyünüz rənglər əslində sizin nə qədər pul xərcləyəcəyinizi gizlicə müəyyənləşdirir. Bu təsirlərdən xəbərdar olmaq bizə daha şüurlu alış-veriş etməyə kömək edir. Reklamların arxasındakı bu sirli dili anladıqda, marketinq hiylələrinə qarşı daha davamlı oluruq. Rənglər sadəcə gözəllik üçün deyil, hisslərimizi idarə etmək üçün bir alətdir. Gözlərimizin gördüyü hər bir ton beynimizə fərqli bir əmr göndərir. Növbəti dəfə alış-veriş edərkən ətrafınızdakı rənglərə bu gözlə baxmağa çalışın.

Prezidentin təşəbbüsü əsasında Milli Məclis tərəfindən qəbul edilmiş “Konstitusiya və Suverenlik İli” münasibətilə amnistiya elan edilməsi haqqında” 19 dekabr 2025-ci il tarixli Qərarın icrası başa çatıb. Amnistiya aktının icrası qeyri-hökumət təşkilatları, media və digər vətəndaş cəmiyyəti nümayəndələri də cəlb edilməklə 4 ay müddətində həyata keçirilib.

Pressline.az xəbər verir ki, bu barədə Ədliyyə Nazirliyindən məlumat verilib.

Bildirilib ki, dövlətin humanizm siyasətinin növbəti təzahürü olan bu qərar tətbiq olunan şəxslərin sayına görə indiyədək qəbul edilmiş ən geniş amnistiyadır. Belə ki, sayca 13-cü olan bu amnistiya aktı ümumilikdə 22 935 şəxsə şamil edilib.

Amnistiya tətbiq olunan şəxslərin 5 348-i müəyyən müddətə azadlıqdan məhrumetmə cəzasından azad edilib. Bundan əlavə, azadlıqdan məhrumetmə cəzasına məhkum edilmiş 3 555 nəfərin cəzasının çəkilməmiş müddəti 6 ay azaldılıb.

Azadlıqdan məhrum etmə ilə əlaqədar olmayan cəzalara məhkum edilmiş 9 714 şəxsə də amnistiya tətbiq edilib. Belə ki, azadlığın məhdudlaşdırılması cəzasına məhkum edilmiş 7 970, islah işləri cəzasına məhkum olunmuş 734, ictimai işlər cəzasına məhkum edilmiş 82, cərimə cəzasına məhkum edilmiş 741, hərbi xidmət üzrə məhdudlaşdırma cəzasına məhkum edilmiş 175, intizam xarakterli hərbi hissədə saxlama cəzasına məhkum edilmiş 12 şəxs bu cəzalardan azad edilib. Eyni zamanda şərti məhkum edilmiş, cəzasının çəkilməsi təxirə salınmış və cəzadan şərti olaraq vaxtından əvvəl azad edilmiş 1059 məhkum barəsində də amnistiya tətbiq olunub.

Həmçinin məhkəmələrin icraatında olan işlər üzrə 1 676, ibtidai istintaq və təhqiqat orqanlarının icraatında olan işlər üzrə isə 1 583 olmaqla, ümumilikdə 3 259 şəxs cinayət məsuliyyətindən azad edilib.

Qeyd edək ki, 1996-cı ildən etibarən ümumilikdə qəbul edilmiş 13 amnistiya aktı dövlətin cəza siyasətində humanizmə, insan hüquqlarının daha səmərəli təminatına, sosial ədalətə, eləcə də bərpaedici yanaşmalara üstünlük verdiyini bir daha nümayiş etdirir.

Müasir dövrün ən məşhur psixoloji vəziyyətlərindən biri olan FOMO (Fear of Missing Out), başqalarının bizdən daha maraqlı həyat yaşadığı və bizim nələrisə qaçırdığımız qorxusudur. Sosial mediada paylaşılan rəngarəng fotolar və xəbər axını bizdə daim "geridə qalmaq" hissi yaradır. Bu sindromdan əziyyət çəkən insanlar hər beş dəqiqədən bir telefonlarını yoxlamadan dura bilmirlər. Bu vəziyyət fərdlərdə narahatlıq, diqqət dağınıqlığı və öz həyatından narazılıq yaradır. FOMO əslində reallıqla deyil, beynimizin yaratdığı süni müqayisə ilə bağlıdır.

​Pressline.az xəbər verir ki, psixoloqlar bu qorxudan qurtulmaq üçün "JOMO" (Joy of Missing Out), yəni "bir şeyləri qaçırmağın sevinci" fəlsəfəsini təklif edirlər. Mütəxəssislər bildirir ki, "Hər yerdə olmaq məcburiyyətində deyilsiniz və bəzi hadisələri qaçırmaq sizin həyatınızın dəyərini azaltmır". Bu sindromu məğlub etmək üçün ilk növbədə sosial mediada keçirilən vaxtı limitləmək lazımdır. Bildirişləri söndürmək və diqqəti virtual dünyadan real anlara yönəltmək beyni sakitləşdirir. İnsanın öz uğurlarına və hobbilərinə fokuslanması başqalarının həyatına olan marağı azaldır. Şüurlu şəkildə "oflayn" qalmaq zehni sağlamlıq üçün ən böyük yatırımdır. Unutmayın ki, ən vacib hadisə məhz sizin o anda yaşadığınız həyatdır. Ekrandakı parıltılı dünyalar çox vaxt filtrli bir xəyaldan başqa bir şey deyil. Bu qorxunu qəbul etmək onu həll etməyin ilk addımıdır. Özünüzə vaxt ayırın və rəqəmsal dünyanın sizi idarə etməsinə icazə verməyin.

İnternet və texnologiya bizi dünyaya bağlasa da, paradoksal olaraq bir çox insan özünü heç vaxt olmadığı qədər yalnız hiss edir. Müasir şəhər həyatı, sürətli iş rejimi və virtual ünsiyyətin artması səmimi insani bağların zəifləməsinə səbəb olub. Yalnızlıq artıq sadəcə fərdi bir problem deyil, bütün dünyanı bürüyən bir "sosial epidemiya" kimi xarakterizə olunur. Ekranda yüzlərlə "dostumuz" olsa da, çətin anımızda dərdimizi bölüşəcək real insan tapmaqda çətinlik çəkirik. Bu vəziyyət həm psixi, həm də fiziki sağlamlığımıza ciddi mənfi təsir göstərir.

​Pressline.az xəbər verir ki, sosioloqlar insanların getdikcə daha çox fərdiyyətçiliyə qapanmasının cəmiyyətin ümumi rifahını aşağı saldığını vurğulayırlar. Mütəxəssislər qeyd edirlər ki, "İnsan sosial varlıqdır və heç bir texnologiya canlı ünsiyyətin yerini tam verə bilməz". Yalnızlıq hissi xroniki stressə və ürək-damar xəstəliklərinə yol açan əsas amillərdən biridir. İnsanlar arasında empatiya və qarşılıqlı dəstək azaldıqca, tənhalıq hissi daha da dərinləşir. Bu problemdən çıxış yolu olaraq könüllü fəaliyyətlərə qoşulmaq və canlı görüşlərə daha çox vaxt ayırmaq təklif olunur. Kiçik söhbətlər və ortaq maraq dairələri olan qruplara daxil olmaq yalnızlıq hissini azaldır. Rəqəmsal aləmdə keçirilən vaxtı real dünya ilə balanslaşdırmaq şərtdir. Yalnızlıqla mübarizə aparmaq üçün ilk növbədə ünsiyyət qurmaqdan qorxmamalıyıq. Səmimi bir salam və ya qısa bir görüş ruhumuzu yenidən canlandıra bilər. Müasir dünyanın bu gizli problemini birlikdə və paylaşaraq həll etmək mümkündür.

Cibimizdə daşıdığımız plastik kartlar və nağd pullar tədricən yerini biometrik texnologiyalara verir. Barmaq izi, üz tanıma və hətta göz qişasının skan edilməsi ilə ödəniş etmək artıq fantastika deyil. Bu texnologiyalar həm sürət, həm də yüksək təhlükəsizlik vəd edir, çünki biometrik məlumatları təqlid etmək çox çətindir. İstehlakçılar üçün ödəniş zamanı şifrə yadda saxlamaq və ya kartı çıxarmaq zərurəti aradan qalxır. Mağazalarda sadəcə kameraya baxmaqla və ya barmağınızı terminala toxundurmaqla alış-verişi tamamlaya bilirsiniz. Bu, ticarət dünyasında yeni bir inqilabın başlanğıcıdır.

​Pressline.az xəbər verir ki, maliyyə texnologiyaları üzrə ekspertlər biometrik ödənişlərin yaxın onillikdə dominant olacağını proqnozlaşdırırlar. Mütəxəssislər bildirirlər ki, "Cihazsız ödəniş sistemləri həm hijyenik, həm də itirilmə riski olmayan ən etibarlı üsuldur". Lakin bu keçid şəxsi məlumatların məxfiliyi ilə bağlı bəzi narahatlıqlar da yaradır. Biometrik məlumatların oğurlanması halında onları şifrə kimi dəyişmək mümkün deyil. Şirkətlər bu məlumatların ən yüksək səviyyədə şifrlənməsi üçün böyük sərmayələr qoyurlar. Bir çox ölkədə artıq metro və marketlərdə "Face Pay" sistemləri sınaqdan keçirilir. Texnoloji infrastrukturu güclü olan şəhərlər bu yeniliyə daha tez uyğunlaşacaqlar. Ənənəvi bank kartları tədricən tarixin tozlu rəflərinə qaldırılacaq. Biometriya həm də şəxsiyyətin doğrulanması prosesini saniyələrə endirir. Gələcəkdə "pul kisəsi" anlayışı tamamilə rəqəmsal və biometrik bir hala gələcək. Rahatlıq və təhlükəsizlik arasındakı balans bu texnologiyanın uğurunu müəyyən edəcək.