Müasir dövrün ən məşhur psixoloji vəziyyətlərindən biri olan FOMO (Fear of Missing Out), başqalarının bizdən daha maraqlı həyat yaşadığı və bizim nələrisə qaçırdığımız qorxusudur. Sosial mediada paylaşılan rəngarəng fotolar və xəbər axını bizdə daim "geridə qalmaq" hissi yaradır. Bu sindromdan əziyyət çəkən insanlar hər beş dəqiqədən bir telefonlarını yoxlamadan dura bilmirlər. Bu vəziyyət fərdlərdə narahatlıq, diqqət dağınıqlığı və öz həyatından narazılıq yaradır. FOMO əslində reallıqla deyil, beynimizin yaratdığı süni müqayisə ilə bağlıdır.

​Pressline.az xəbər verir ki, psixoloqlar bu qorxudan qurtulmaq üçün "JOMO" (Joy of Missing Out), yəni "bir şeyləri qaçırmağın sevinci" fəlsəfəsini təklif edirlər. Mütəxəssislər bildirir ki, "Hər yerdə olmaq məcburiyyətində deyilsiniz və bəzi hadisələri qaçırmaq sizin həyatınızın dəyərini azaltmır". Bu sindromu məğlub etmək üçün ilk növbədə sosial mediada keçirilən vaxtı limitləmək lazımdır. Bildirişləri söndürmək və diqqəti virtual dünyadan real anlara yönəltmək beyni sakitləşdirir. İnsanın öz uğurlarına və hobbilərinə fokuslanması başqalarının həyatına olan marağı azaldır. Şüurlu şəkildə "oflayn" qalmaq zehni sağlamlıq üçün ən böyük yatırımdır. Unutmayın ki, ən vacib hadisə məhz sizin o anda yaşadığınız həyatdır. Ekrandakı parıltılı dünyalar çox vaxt filtrli bir xəyaldan başqa bir şey deyil. Bu qorxunu qəbul etmək onu həll etməyin ilk addımıdır. Özünüzə vaxt ayırın və rəqəmsal dünyanın sizi idarə etməsinə icazə verməyin.

İranın paytaxtı Tehrandakı İmam Xomeyni Beynəlxalq Hava Limanı öz işini yenidən bərpa edib.

İnternet və texnologiya bizi dünyaya bağlasa da, paradoksal olaraq bir çox insan özünü heç vaxt olmadığı qədər yalnız hiss edir. Müasir şəhər həyatı, sürətli iş rejimi və virtual ünsiyyətin artması səmimi insani bağların zəifləməsinə səbəb olub. Yalnızlıq artıq sadəcə fərdi bir problem deyil, bütün dünyanı bürüyən bir "sosial epidemiya" kimi xarakterizə olunur. Ekranda yüzlərlə "dostumuz" olsa da, çətin anımızda dərdimizi bölüşəcək real insan tapmaqda çətinlik çəkirik. Bu vəziyyət həm psixi, həm də fiziki sağlamlığımıza ciddi mənfi təsir göstərir.

​Pressline.az xəbər verir ki, sosioloqlar insanların getdikcə daha çox fərdiyyətçiliyə qapanmasının cəmiyyətin ümumi rifahını aşağı saldığını vurğulayırlar. Mütəxəssislər qeyd edirlər ki, "İnsan sosial varlıqdır və heç bir texnologiya canlı ünsiyyətin yerini tam verə bilməz". Yalnızlıq hissi xroniki stressə və ürək-damar xəstəliklərinə yol açan əsas amillərdən biridir. İnsanlar arasında empatiya və qarşılıqlı dəstək azaldıqca, tənhalıq hissi daha da dərinləşir. Bu problemdən çıxış yolu olaraq könüllü fəaliyyətlərə qoşulmaq və canlı görüşlərə daha çox vaxt ayırmaq təklif olunur. Kiçik söhbətlər və ortaq maraq dairələri olan qruplara daxil olmaq yalnızlıq hissini azaldır. Rəqəmsal aləmdə keçirilən vaxtı real dünya ilə balanslaşdırmaq şərtdir. Yalnızlıqla mübarizə aparmaq üçün ilk növbədə ünsiyyət qurmaqdan qorxmamalıyıq. Səmimi bir salam və ya qısa bir görüş ruhumuzu yenidən canlandıra bilər. Müasir dünyanın bu gizli problemini birlikdə və paylaşaraq həll etmək mümkündür.

Cibimizdə daşıdığımız plastik kartlar və nağd pullar tədricən yerini biometrik texnologiyalara verir. Barmaq izi, üz tanıma və hətta göz qişasının skan edilməsi ilə ödəniş etmək artıq fantastika deyil. Bu texnologiyalar həm sürət, həm də yüksək təhlükəsizlik vəd edir, çünki biometrik məlumatları təqlid etmək çox çətindir. İstehlakçılar üçün ödəniş zamanı şifrə yadda saxlamaq və ya kartı çıxarmaq zərurəti aradan qalxır. Mağazalarda sadəcə kameraya baxmaqla və ya barmağınızı terminala toxundurmaqla alış-verişi tamamlaya bilirsiniz. Bu, ticarət dünyasında yeni bir inqilabın başlanğıcıdır.

​Pressline.az xəbər verir ki, maliyyə texnologiyaları üzrə ekspertlər biometrik ödənişlərin yaxın onillikdə dominant olacağını proqnozlaşdırırlar. Mütəxəssislər bildirirlər ki, "Cihazsız ödəniş sistemləri həm hijyenik, həm də itirilmə riski olmayan ən etibarlı üsuldur". Lakin bu keçid şəxsi məlumatların məxfiliyi ilə bağlı bəzi narahatlıqlar da yaradır. Biometrik məlumatların oğurlanması halında onları şifrə kimi dəyişmək mümkün deyil. Şirkətlər bu məlumatların ən yüksək səviyyədə şifrlənməsi üçün böyük sərmayələr qoyurlar. Bir çox ölkədə artıq metro və marketlərdə "Face Pay" sistemləri sınaqdan keçirilir. Texnoloji infrastrukturu güclü olan şəhərlər bu yeniliyə daha tez uyğunlaşacaqlar. Ənənəvi bank kartları tədricən tarixin tozlu rəflərinə qaldırılacaq. Biometriya həm də şəxsiyyətin doğrulanması prosesini saniyələrə endirir. Gələcəkdə "pul kisəsi" anlayışı tamamilə rəqəmsal və biometrik bir hala gələcək. Rahatlıq və təhlükəsizlik arasındakı balans bu texnologiyanın uğurunu müəyyən edəcək.

Yaxın Şərqdə davam edən münaqişə ABŞ dollarının mövqelərini daha da gücləndirib. Beynəlxalq ödəniş sistemi SWIFT-in məlumatlarına görə, mart ayında dolların qlobal hesablaşmalardakı payı 49,2%-dən rekord həddə – 51,1%-ə yüksəlib.

Reytinqdə ikinci yerdə böyük fərqlə avro (təxminən 21%) qərarlaşıb. Onu Britaniya funtu, yapon yeni və Çin yuanı izləyir.

Dolların möhkəmlənməsi onun “təhlükəsiz liman” valyutası statusu ilə izah olunur. ABŞ və İsrailin İrana zərbələri fonunda investorlar riskli aktivləri sataraq ABŞ valyutasına üstünlük veriblər.

Dedollarizasiyanın sonu gəlir?

Yeni statistika qlobal iqtisadiyyatın yaxın vaxtlarda dollardan imtina edəcəyi ilə bağlı fikirlərə zərbə vurur. JPMorgan analitikləri, o cümlədən Joyce Chang bildiriblər ki, ötən il müşahidə olunan dollar zəifliyi onun ehtiyat və əsas valyuta kimi rolunu azaltmayıb. Onların fikrincə, daha çox diversifikasiya prosesi gedir, lakin dollardan kütləvi imtina müşahidə olunmur.

Rəqiblərə gəldikdə, Çin özünün CIPS adlı ödəniş sistemini inkişaf etdirməyə davam edir. Lakin onun qlobal miqyasda tətbiqi hələ də yavaşdır. Mart ayında yuanın SWIFT əməliyyatlarındakı payı bir qədər artaraq 3,1%-ə çatıb, lakin bu göstərici hələ də tarixi maksimumlardan aşağıdır.

Qeyd edək ki, SWIFT statistikası bütün qlobal valyuta bazarını əhatə etmir (xüsusilə 2022-ci ildən sonra bəzi Rusiya banklarının sistemdən ayrılması səbəbilə). Bununla belə, sistem ildə 13 milyarddan çox əməliyyatı emal edir və qlobal ticarətin əsas göstəricilərindən biri hesab olunur.

Təbii ki, ölkəmizdə də pulunu dollarla saxlayanların sayı az deyil.

Pressline.az xəbər verir ki, mövzu ilə bağlı Bizim.Media-ya danışan iqtisadçı Natiq Cəfərli ABŞ dollarının gələcəyi ilə bağlı hələlik hər hansı bir problem görünmədiyini bildirib:

“Əlbəttə, buna qədər bu istiqamətdə cəhdlər olub. Son 50 ildə bəlkə də 5-6 dəfə dolları dəyərsizləşdirmək üçün ciddi cəhdlər olub. Avronun yaranması belə dolları dəyərdən salmaq məqsədi daşıyırdı. Amma 30 ilə yaxın dövriyyədə olmasına baxmayaraq avro dollarla rəqabətdə uduzur.

İndi Çin öz milli valyutasını-yuanı önə çıxartmağa çalışır. Bu da mümkünsüzdür. Çünki Çinin aktivləri, yatırımları, borc kağızları və valyuta ehtiyatları dollardadır. Ona görə də yaxın 5-10 ildə dolları hər hansı bir təhdid gözləmir.Gələcəkdə isə çox şey ola bilər. Məsələn elektron pullar dövriyyəyə çıxa bilər. Elektron dolların özü yarana bilər ki, bu zaman kağız dollara ehtiyac qalmaz. Hələliksə dolların hegemonluğuna ciddi bir təhlük görünmür”.// Tribuna.az

Böyük şəhərlərdə yaşayan insanların ən böyük problemi olan tıxaclar artıq ağıllı texnologiyalar sayəsində tarixə qovuşa bilər. "Ağıllı şəhər" konsepsiyası nəqliyyat axınını real vaxt rejimində idarə edən süni intellekt sistemlərinə əsaslanır. Sensorlar və kameralar vasitəsilə yollardakı yüklənmə analiz edilir və svetoforların işi saniyəlik dəyişdirilir. Sürücüsüz avtomobillərin şəbəkəyə qoşulması isə insan xətalarından qaynaqlanan ləngimələri minimuma endirəcək. İctimai nəqliyyatın optimallaşdırılması və boş parkinq yerlərinin tətbiqlər vasitəsilə tapılması vaxt itkisinin qarşısını alır. Şəhərlər artıq sadəcə binalar deyil, canlı və məlumat ötürən bir orqanizmə çevrilir.

​Pressline.az xəbər verir ki, şəhərsalma mütəxəssisləri nəqliyyatda rəqəmsallaşmanın karbon emissiyasını da xeyli azaldacağını qeyd edirlər. Mütəxəssislər vurğulayır ki, "Ağıllı nəqliyyat sistemləri sayəsində insanlar yollarda keçirdikləri vaxta orta hesabla 30% qənaət edə bilərlər". Big Data (Böyük Məlumat) analizi pik saatlarda alternativ marşrutların yaradılmasına kömək edir. Gələcəkdə yollar və avtomobillər bir-biri ilə daim ünsiyyətdə olacaq, bu isə qəzaların demək olar ki, sıfıra enməsi deməkdir. Mikromobillik vasitələri, yəni elektrikli skuterlər və velosipedlər də bu ekosistemin vacib hissəsidir. Şəhər infrastrukturu texnologiya ilə nə qədər inteqrasiya olunsa, həyat keyfiyyəti bir o qədər artacaq. Lakin bu sistemlərin qurulması üçün böyük sərmayə və kiber-təhlükəsizlik tədbirləri tələb olunur. Tıxacsız bir şəhər həm də daha təmiz hava və daha az stress deməkdir. Ağıllı şəhərlər gələcəyin deyil, bugünkü rəqəmsal inkişafın zəruri nəticəsidir. Texnologiya yolları açdıqca şəhərlər daha nəfəs ala bilən bir məkana çevriləcək.

Azərbaycanda bəzi dövlət təşkilatlarında istifadəyə yararsız nəqliyyat vasitələrinin sığortalanması, işlək avtomobillərin isə sığortasız qalması halları müəyyən edilib.

Pressline.az xəbər verir ki, bu barədə Hesablama Palatasının "Dövlət auditi" bülletenində bildirilir.

Sənədə əsasən, təqdim edilmiş məlumatların təhlili göstərib ki, bəzi hallarda texniki cəhətdən nasaz və faktiki istifadədə olmayan nəqliyyat vasitələri sığortalanıb. Eyni zamanda, texniki baxımdan saz və istismarda olan nəqliyyat vasitələrinin icbari sığortasının təmin edilmədiyi faktlar da aşkarlanıb.

Bununla yanaşı, nəqliyyat vasitələrinin sığortası üzrə maliyyələşmə strukturunun təhlili nəticəsində bir çox təşkilat tərəfindən bu sahə üzrə xərclərin "Vahid Büdcə Təsnifatı"na uyğun icra edilmədiyi müəyyən olunub.

Qeyd edilib ki, bu kimi uyğunsuzluqlar həm maliyyə intizamının pozulmasına, həm də sığorta sistemində risklərin düzgün idarə olunmamasına səbəb olur.//Report

İnternet həyatımızın hər anını qeyd etdiyimiz böyük bir arxivə çevrilib, lakin fiziki həyatımız bitdikdə rəqəmsal kimliyimizin aqibəti sual altında qalır. Facebook, Instagram və Google kimi platformalar istifadəçilərin ölümü halında fərqli prosedurlar təklif edirlər. Bəzi platformalarda hesab "xatirə statusu"na keçirilir, bəzilərində isə tamamilə silinməsi mümkündür. Bir çox insan sağlığında bu barədə düşünmür, lakin rəqəmsal miras planlaması vacib bir mövzuya çevrilir. Şəxsi fotolar, yazışmalar və rəqəmsal aktivlər kimə qalmalıdır? Bu sual həm hüquqi, həm də etik tərəfdən ciddi müzakirələrə səbəb olur.

​Pressline.az xəbər verir ki, texnologiya nəhəngləri artıq istifadəçilərə "vərəsə təyin etmə" funksiyasını təqdim edirlər. Mütəxəssislər qeyd edirlər ki, "Rəqəmsal mirasın idarə olunması ailə üzvləri üçün emosional baxımdan çətin bir proses ola bilər". Əgər heç bir təlimat qoyulmasa, şirkətlər məxfilik qaydalarına görə hesaba girişi yaxınlarınıza belə verməyə bilər. Bu isə dəyərli xatirələrin əbədi olaraq itməsi deməkdir. Rəqəmsal vəsiyyətnamə hazırlamaq artıq müasir dünyanın yeni normasıdır. Parolların etibarlı şəkildə saxlanılması və ya idarəçinin seçilməsi gələcəkdə qarışıqlığın qarşısını alır. Hesablarınızın dondurulması və ya silinməsi seçimi sizin əlinizdədir. İnternetdə qoyduğumuz izlər bizdən sonra da yaşamaya davam edir. Bu izin necə qalacağı barədə indidən qərar vermək ailənizə böyük dəstək olar. Rəqəmsal əmlak sadəcə sosial media deyil, həm də kriptovalyutalar və onlayn sənədlərdir. Bu virtual irsi qorumaq gələcək nəsillər üçün tariximizi saxlamaq deməkdir.