Amazon çayı: saniyədə yüz minlərlə kubmetr su daşıyan planetin nəhəng axını

Bu göstərici Amazon çayını dünyanın digər iri çayları ilə müqayisədə qat-qat üstün mövqeyə çıxarır. Su həcminin bu qədər böyük olması əsasən çayın keçdiyi geniş tropik hövzə, güclü yağış rejimi və saysız-hesabsız qolların birləşməsi ilə bağlıdır. Hövzənin əhatə etdiyi ərazi daimi rütubətli iqlim zonasında yerləşdiyi üçün ilboyu yüksək yağıntı müşahidə olunur.

Braziliya ərazisindən keçən Amazon sistemi təkcə su həcmi ilə deyil, həm də biomüxtəliflik baxımından planetin ən zəngin ekosistemlərindən birini formalaşdırır. Çay və onun ətrafındakı tropik meşələr milyonlarla bitki və heyvan növünə ev sahibliyi edir və bu sistem qlobal oksigen və karbon dövranında mühüm rol oynayır.

Amazonun güclü axını onun okeanla qarşılaşdığı bölgədə belə təsirini göstərir. Çayın şirin suyu Atlantik okeanına daxil olaraq böyük su kütləsi yaradır və hətta sahildən kilometrlərlə uzaqda suyun duzluluğunu azalda bilir. Bu fenomen okean axınları və dəniz ekosistemləri üzərində də nəzərəçarpacaq təsir göstərir.

Amazon çayı yalnız bir coğrafi obyekt deyil, həm də Yer kürəsinin su balansını, iqlimini və biomüxtəlifliyini formalaşdıran ən güclü təbii sistemlərdən biridir.