19-03-2026, 11:30

Qar ulduzlarında su kanal sistemi ilə həyat fəaliyyəti

Qar ulduzları kimi tanınan dəniz canlıları klassik mənada qan dövranı sisteminə malik deyil və onların orqanizmi əsasən su kanal sistemi vasitəsilə fəaliyyət göstərir.

Pressline.az xəbər verir ki, bu sistem elmi ədəbiyyatda “su-damar sistemi” (water vascular system) kimi tanınır və bu canlıların həm hərəkətini, həm də qidalanmasını təmin edən əsas mexanizmdir.

Bioloji baxımdan qar ulduzları dərisitikanlılar (Echinodermata) tipinə aiddir və onların bədən quruluşu radial simmetriya ilə xarakterizə olunur. Su kanal sistemi bədən daxilində yerləşən kanallar şəbəkəsindən ibarətdir və bu kanallar vasitəsilə dəniz suyu xüsusi təzyiq mexanizmi ilə hərəkət etdirilir. Bu proses hidravlik prinsip əsasında işləyir.

Hərəkət zamanı qar ulduzları “ayaqcıqlar” adlanan boruvari strukturlardan istifadə edir. Bu strukturlar su təzyiqi ilə dolaraq uzanır və səthə yapışaraq canlının irəliləməsini təmin edir. Eyni sistem qida əldə etmə prosesində də mühüm rol oynayır, çünki qar ulduzları ovlarını tutmaq və ağız nahiyəsinə yönəltmək üçün bu mexanizmdən istifadə edir.

Su kanal sistemi eyni zamanda qaz mübadiləsi və maddələrin daşınması funksiyasını da yerinə yetirir. Qan dövranı sisteminin olmamasına baxmayaraq, bu mexanizm orqanizmin bütün hüceyrələrinə lazımi maddələrin çatdırılmasını təmin edir və tullantıların uzaqlaşdırılmasına kömək edir.

Qar ulduzlarında su kanal sistemi canlıların alternativ fizioloji mexanizmlərlə necə effektiv şəkildə yaşaya bildiyini göstərən maraqlı nümunədir. Bu xüsusiyyət biologiyada təkamül müxtəlifliyinin və orqanizmlərin mühitə uyğunlaşma qabiliyyətinin bariz göstəricisi kimi qiymətləndirilir.

Xəbər lenti