Yer atmosferinin görünməz sürətli hərəkəti

Elmi baxımdan atmosfer “sabit” deyil, daim hərəkətdə olan çoxqatlı bir sistemdir. Yer səthinə yaxın təbəqələrdə hava kütlələri Yer ilə demək olar ki, sinxron şəkildə fırlanır. Ekvator xəttində bu sürət təxminən saniyədə 460 metrə yaxın dəyərə çata bilər ki, bu da təxminən səs sürətinə yaxın bir hərəkət deməkdir.

Bununla yanaşı, atmosferin müxtəlif təbəqələri arasında sürət fərqləri mövcuddur. Troposfer, stratosfer və daha yuxarı qatlarda külək axınları, temperatur fərqləri və təzyiq zonaları səbəbindən kompleks dövran sistemləri yaranır. Jet axınları (jet streams) kimi tanınan yüksək sürətli hava axınları bu sistemin ən diqqətəlayiq nümunələrindən biridir və təyyarə uçuşlarından tutmuş hava proqnozlarına qədər bir çox sahəyə təsir edir.

İnsanların bu hərəkəti hiss etməməsinin əsas səbəbi atmosferin Yer səthi ilə birlikdə vahid sistem kimi hərəkət etməsi və nisbi sürət fərqinin çox az olmasıdır. Eyni zamanda cazibə qüvvəsi və atmosfer təzyiqi bu sistemi sabit saxlayır.

Yer atmosferinin sürətli hərəkəti planetin fırlanmasının təbii nəticəsidir və bu görünməz dinamika hava şəraitindən tutmuş qlobal iqlim sistemlərinə qədər geniş təsir dairəsinə malikdir.