Qan donorluğu haqqında bilməli olduğunuz 7 vacib fakt

Qan donorluğu hər il milyonlarla insanın həyatını xilas etsə də, bu proseslə bağlı hələ də çoxsaylı yanlış təsəvvürlər mövcuddur. Mütəxəssislər qanvermənin təhlükəsiz prosedur olduğunu və bir donorluğun eyni anda bir neçə insanın həyatını xilas edə biləcəyini bildirirlər.

Donordan götürülən tam qan birbaşa köçürülmür. Laboratoriyada eritrosit, trombosit və plazmaya ayrılan qan komponentləri müxtəlif xəstələrin müalicəsində istifadə edilir. Bu səbəbdən bir nəfərin verdiyi qan eyni anda üç fərqli pasiyentə kömək edə bilər.

Alimlər uzun illərdir qanın süni əvəzedicisini hazırlamağa çalışsalar da, indiyədək insan qanını tam əvəz edə biləcək məhsul əldə olunmayıb. Qanın mürəkkəb quruluşu və müxtəlif funksiyaları buna imkan vermir.

Trombositlər cəmi beş gün saxlanıla bildiyi üçün onların ehtiyatını uzun müddət toplamaq mümkün deyil. Buna görə də xəstəxanalarda hər gün yeni donorların qanına ehtiyac yaranır.

Qan verdikdən sonra plazma təxminən iki gün ərzində bərpa olunur. Eritrositlərin tam yenilənməsi isə 4–8 həftə çəkə bilər. Dəmir ehtiyatının əvvəlki səviyyəyə qayıtması isə bir neçə ay davam edə bilər. Buna görə də mütəxəssislər donorların qidalanmasına xüsusi diqqət yetirməsini tövsiyə edirlər.

Qan verməzdən əvvəl donorun arterial təzyiqi, nəbzi, çəkisi və hemoqlobin səviyyəsi yoxlanılır. Bundan əlavə, götürülən qan hepatit B və C, HİV, sifilis kimi infeksiyalar üzrə laborator analizdən keçirilir.

Bir çox ölkədə qan donorlarına müxtəlif sosial güzəştlər təqdim edilir. Bunlara ödənişli istirahət günü, qidalanma üçün kompensasiya və digər dəstək mexanizmləri daxildir. Güzəştlərin həcmi ölkələrin qanunvericiliyinə görə dəyişir.

Bir çox insan qan vermənin uzun sürdüyünü düşünsə də, tam qanın götürülməsi adətən 10–15 dəqiqə davam edir. Bütün qeydiyyat və tibbi yoxlama prosesi ilə birlikdə isə qanvermə məntəqəsində orta hesabla bir saat vaxt sərf olunur.