17.03.2026

Zümrüd Quluzadə — Azərbaycan fəlsəfəsinin görkəmli siması

Azərbaycan elmi mühitində fəlsəfə sahəsində iz qoymuş alim Zümrüd Quluzadə 17 mart 1932‑ci ildə Bakı şəhərində ziyalı ailəsində anadan olub.

Pressline.az xəbər verir ki, o, yalnız ölkə daxilində deyil, postsovet məkanında da fəlsəfə elminin inkişafına verdiyi dəyərli töhfələrlə tanınıb.

Zümrüd xanım orta məktəbi fərqlənmə ilə bitirdikdən sonra 1949‑cu ildə Bakı Dövlət Universitetinin tarix fakültəsinin fəlsəfə şöbəsinə daxil olub və 1954‑cü ildə fərqlənmə diplomu ilə bitirib. Daha sonra aspirantura təhsilini Azərbaycan Pedaqoji İnstitutunda davam etdirib və 1959‑cu ildə Moskva Dövlət Universitetinin Fəlsəfə fakültəsində namizədlik dissertasiyasını müdafiə edib. 1969‑cu ildə isə “Hürufilik və onun Azərbaycanda nümayəndələri” mövzusunda doktorluq dissertasiyası ilə fəlsəfə elmləri doktoru elmi dərəcəsi alıb.

Zümrüd Quluzadə uzun illər Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının Fəlsəfə və Sosiologiya İnstitutunun Fəlsəfə və ictimai fikir tarixi şöbəsində çalışıb və şöbənin müdiri kimi fəaliyyət göstərib. Onun əsas tədqiqat sahəsi İslam fəlsəfəsi, təsəvvüf və hürufilik olub. O, klassik Azərbaycan mütəfəkkirlərinin — eləcə də Nizami Gəncəvi, İmadəddin Nəsimi və Məhəmməd Füzuli yazılarındakı fəlsəfi görüşləri elmi əsaslarla araşdıran ilk tədqiqatçılardan biri olub.

1996‑cı ildə onun təşəbbüsü ilə “Şərq fəlsəfəsi problemləri” adlı beynəlxalq elmi‑nəzəri jurnal yaradılıb. Bu jurnal bir neçə dildə nəşr olunaraq Azərbaycan fəlsəfə elminin nüfuzunu artırıb. Zümrüd xanım həmçinin peşəkar qadın alimlərin beynəlxalq təşkilatlarında fəal olub və 2010‑cu ildən Rusiya Fəlsəfə Cəmiyyəti üzvü kimi fəaliyyət göstərib.

Alimin elmi fəaliyyəti yalnız tədris və tədqiqatla məhdudlaşmayıb. O, bir çox fundamental monoqrafiya və elmi əsərlərin müəllifi olub. Onun xidmətləri yüksək qiymətləndirilərək 2015‑ci ildə Prezident İlham Əliyev tərəfindən “Şöhrət” ordeni ilə təltif edilib.

Zümrüd Quluzadə 26 sentyabr 2021‑ci ildə Bakıda vəfat edib və Bilgəh qəbiristanlığında dəfn olunub. Onun zəngin elmi irsi Azərbaycan fəlsəfə tarixinin inkişafında mühüm rol oynamaqda davam edir və gələcək nəsillər üçün ilham mənbəyi olaraq qalır.

Xəbər lenti