Kvant Kompüterləri: Gələcəkdə Şifrələrimiz Həqiqətən Qırıla Bilərmi?

Kvant kompüterləri hesablama gücü baxımından müasir superkompüterləri milyonlarla dəfə geridə qoyacaq bir texnologiyadır. Ənənəvi kompüterlər məlumatı "0" və "1" şəklində emal etdiyi halda, kvant kompüterləri eyni anda hər iki vəziyyətdə ola bilən "kubit"lərdən istifadə edir. Bu inanılmaz sürət bir tərəfdən tibb və elm üçün böyük ümidlər vəd edir, digər tərəfdən isə kiber-təhlükəsizlik üçün ciddi qorxu yaradır. Hazırda istifadə etdiyimiz bank şifrləri və məxfilik protokolları mürəkkəb riyazi məsələlər üzərində qurulub. Müasir kompüterlərin bu şifrləri qırması minlərlə il çəksə də, kvant kompüterləri bunu bir neçə dəqiqəyə edə bilər. Bu vəziyyət bütün rəqəmsal dünyanın təhlükəsizliyini sual altına qoyur.

​Pressline.az xəbər verir ki, kriptoqrafiya mütəxəssisləri artıq "kvant sonrası təhlükəsizlik" sistemləri üzərində işləməyə başlayıblar. Ekspertlərin fikrincə, "Gələcəyin ən böyük müharibəsi kvant gücü ilə kvant şifrləmə sistemləri arasında gedəcək". Şifrələrin qırılması riski dövlət sirlərindən tutmuş şəxsi mesajlara qədər hər şeyi əhatə edir. Lakin kvant texnologiyası həm də qırıla bilməyən yeni nəsil "kvant şifrləmə" üsullarını da özü ilə gətirəcək. Bu üsulla ötürülən məlumata kənar müdaxilə olduqda, məlumat dərhal özünü məhv edir və ya dəyişir. Beləliklə, kvant dünyası həm böyük bir risk, həm də mükəmməl bir mühafizə vəd edir. Hələlik bu kompüterlər çox böyük və idarə olunması çətin laboratoriya cihazlarıdır. Lakin texnoloji sıçrayış baş verdikdə bütün internet infrastrukturu yenidən qurulmalı olacaq. Gələcəkdə şifrələrimiz qırıla bilsə də, yeni mühafizə yolları da eyni sürətlə inkişaf edəcək. Biz rəqəmsal inqilabın ən kritik döngəsindəyik.