Yer fırlanma sürətinin azalması və sutkaların uzanması

Elmi araşdırmalara əsasən, Yerin fırlanma sürətinin azalmasının əsas səbəblərindən biri Ayın qravitasiya təsiridir. Ay Yer üzərində cazibə qüvvəsi yaradaraq okeanlarda gelgit hadisələrinə səbəb olur və bu proses nəticəsində yaranan sürtünmə Yerin fırlanma enerjisinin çox kiçik hissəsini azaldır. Bu enerji itkisi isə planetin fırlanmasını son dərəcə yavaş şəkildə zəiflədir.

Bundan əlavə, Yerin daxili quruluşunda baş verən dəyişikliklər, zəlzələlər və kütlə paylanmasının yenidən formalaşması da fırlanma sürətinə təsir edə bilər. Bu təsirlər qlobal miqyasda çox kiçik olsa da, geofiziklər tərəfindən yüksək dəqiqlikli ölçmələrlə izlənilir.

Paleontoloji və geoloji məlumatlar göstərir ki, milyonlarla il əvvəl bir sutka indiki ilə müqayisədə daha qısa olmuşdur. Məsələn, qədim dövrlərdə sutkanın uzunluğu təxminən 22 saat civarında idi. Müasir dövrdə isə bu müddət orta hesabla 24 saata yaxınlaşmışdır və bu artım çox yavaş tempdə davam edir.

Yerin fırlanma sürətindəki dəyişikliklər planetin dinamik sisteminin təbii bir hissəsidir və bu proses həm geofizika, həm də astronomiya elmləri üçün mühüm tədqiqat mövzusudur. Uzunmüddətli perspektivdə bu dəyişikliklər Yerin zaman ölçüsünün təbii təkamülünü əks etdirir.