26-03-2026, 10:30

Bəzi böcəklər elektrik sahəsi ilə ov və düşmənləri hiss edir

Pressline.az xəbər verir ki, bəzi böcək növləri ətraf mühiti yalnız görmə və qoxu vasitəsilə deyil, həm də elektrik sahələrini hiss etmə qabiliyyəti ilə dərk edə bilir. Bu unikal adaptasiya onların ov tapmasına, təhlükəni əvvəlcədən hiss etməsinə və enerji sərfiyyatını azaltmağa imkan verir.

Alimlərin araşdırmalarına görə, bal arıları (Apis mellifera) çiçəklərin üzərində yaranan zəif elektrik sahələrini sezərək hansı çiçəklərdə daha çox nektar olduğunu müəyyən edə bilir. Bu, elm dünyasında eksperimental şəkildə sübut olunub: arılar çiçəyin elektrik yükünün dəyişməsini hiss edir və artıq ziyarət edilmiş çiçəklərdən qaçırlar. Beləliklə, onlar enerjilərini qənaətlə sərf edirlər.

Oxşar qabiliyyət kəpənəklərdə (Papilio xuthus və Heliconius növləri) də müşahidə olunub. Tədqiqatlar göstərir ki, bu kəpənəklər çiçəklərin elektrik sahəsini hiss edərək optimal qidalanma yerlərini seçirlər. Məsələn, Yaponiya alimlərinin araşdırması göstərib ki, Papilio xuthus kəpənəkləri çiçəklərin elektrik sahəsini 90% dəqiqliklə seçə bilir.

Bəzi torpaqda yaşayan böcəklər, məsələn, Tenebrionidae ailəsinə aid səhralı qarışqabənzər böcəklər zəif elektrik sahələrini potensial yırtıcıları hiss etmək üçün istifadə edir. Bu böcəklər havadakı statik elektrik dəyişikliklərini aşkarlayaraq təhlükədən qaçmaq və gizlənmək üçün vaxt qazanırlar.

Elm adamları bu fenomeni “elektroreceptors” adlanan xüsusi həssas tük və hüceyrələrlə izah edirlər. Bu hüceyrələr, həşəratların bədənində yerləşən kiçik sensorlar vasitəsilə elektrik sahəsindəki dəyişiklikləri aşkar edir və sinir sistemi vasitəsilə reaksiya verilməsinə səbəb olur.

Bəzi böcəklərin elektrik sahələrini hiss etmə qabiliyyəti təbiətin mürəkkəb adaptasiya mexanizmlərindən biridir. Bu xüsusiyyət yalnız onların sağ qalmasını təmin etmir, həm də biofizika və biomimetika sahəsində tədqiqatçılar üçün ilham mənbəyi yaradır — yeni sensor texnologiyaları və ekoloji monitorinq sistemləri üçün nümunə təşkil edir.

Xəbər lenti