Rəqəmsal Vərəsəlik: Bulud Yaddaşındakı Arxivimiz 50 İl Sonra Hara Gedəcək?

Həyatımızın demək olar ki, bütün anları – fotolar, sənədlər, yazışmalar – rəqəmsal bulud yaddaşlarında saxlanılır. Bəs biz bu dünyanı tərk etdikdə və ya 50 il keçdikdə bu nəhəng məlumat arxivinə nə olur? "Rəqəmsal vərəsəlik" problemi müasir hüququn və texnologiyanın ən mürəkkəb sahələrindən birinə çevrilib. Əksər platformalar (Google, Apple, Facebook) artıq "vərəsə təyin etmə" funksiyalarını istifadəyə veriblər. Əgər heç bir tədbir görülməzsə, ödənişsiz saxlanılan məlumatlar fəaliyyətsizliyə görə silinə bilər. Şəxsi arxivlərimizin gələcək nəsillərə ötürülməsi rəqəmsal yaddaşın qalıcılığından asılıdır. Məlumatların saxlandığı serverlərin fiziki ömrü və texnologiyanın köhnəlməsi də böyük bir riskdir.

pressline.az xəbər verir ki, hüquqşünaslar rəqəmsal aktivlərin vəsiyyətnamələrə daxil edilməsini tövsiyə edirlər. Mütəxəssislər bildirir ki, "Kriptovalyuta cüzdanlarından tutmuş ailə arxivlərinə qədər hər bir rəqəmsal mülkiyyət hüquqi status qazanmalıdır". 50 il sonra bugünkü fayl formatlarının (məsələn, .jpg və ya .mp4) oxunub-oxunmayacağı da böyük sual altındadır. Rəqəmsal arxeologiya gələcəyin ən vacib peşələrindən biri ola bilər. Bulud provayderləri iflas etdikdə və ya xidmət şərtlərini dəyişdikdə şəxsi tariximiz tamamilə yox ola bilər. Şəkillərimizi fiziki olaraq çap etmək hələ də ən etibarlı qorunma üsulu hesab olunur. Parolların idarə edilməsi və varislərlə paylaşılması "rəqəmsal gigiyena"nın bir hissəsidir. Gələcək nəsillər üçün qoyacağımız irs artıq sadəcə antikvar əşyalar deyil, həm də terabaytlarla ölçülən məlumatlardır. Bu məsələyə indidən hazırlaşmaq şəxsi tariximizi xilas etmək deməkdir.