Dünyanın ən qədim yazılı dili: Şumerlərin mirası və yazının yaranması

Şumerlərin yaratdığı yazı sistemi əvvəlcə sadə təsvirlərdən ibarət idi. İnsanlar gündəlik həyat, ticarət və vergi məsələlərini qeyd etmək üçün gil lövhələr üzərində işarələrdən istifadə edirdilər. Zaman keçdikcə bu işarələr daha mürəkkəb formaya düşərək tam inkişaf etmiş yazı sisteminə çevrildi.

Mesopotamiya ərazisi, xüsusilə Dəclə və Fərat çayları arasında yerləşən bölgə, erkən şəhər dövlətlərinin formalaşdığı mərkəz idi. Yazının yaranması da məhz bu iqtisadi və sosial ehtiyacların artması ilə bağlı idi, çünki idarəetmə və ticarətin inkişafı məlumatların qeyd olunmasını zəruri edirdi.

Şumer yazısı yalnız iqtisadi məqsədlərlə məhdudlaşmırdı. Sonradan bu sistemdə mifoloji mətnlər, dini inanclar, qanunlar və ədəbi əsərlər də yazılmağa başladı. Məşhur “Qılqamış dastanı” bu yazı ənənəsinin ən qədim ədəbi nümunələrindən biri hesab olunur.

Bu yazı sistemi sonrakı dövrlərdə Akkad, Babil və Assuriya sivilizasiyaları tərəfindən də istifadə olunaraq daha da inkişaf etdirildi və Yaxın Şərqdə geniş yayılmış mədəni fenomenə çevrildi.

Şumerlərin yaratdığı yazı sistemi bəşər tarixində biliklərin qorunması və nəsildən-nəslə ötürülməsi baxımından fundamental rol oynayıb və müasir yazı mədəniyyətinin əsasını təşkil edir.