HİKMƏTLİ  BEYTLƏR                                  

                   4 cildlik “ HİKMƏT  XƏZİNƏSİ”,   1- ci cild.

 

              

                                                                                     

 ON BİRİNCİ  HİSSƏ

 

Aslanlar olmasa ovu edənlər

Çaqqalar onlardan gen gəzərdilər.

***

Məsumluq uşaqda, uşaq bir   mələk,

Onu yetişdirmə bir günahkar tək.

***

Uşaqdan pis əməl yox, yaxşı gözlənər,

Yaxşını becərməsən pislər yetişər

***

Yolun olsa uzun, əməlin düzgün,

Heç nə etməz səni bir azca üzgün.

***

Dəysə daşın daşa, başı az qına,

Çalış baş düz yoldan dönməsin yana.

 

Yolun olmasa da kölgəli, sərin,

Ağlın dərya təkin olsun çox dərin.

***

Müşgüldürsə işin, halın da xarab,

Ağlını işə sal, axtar, çarə tap.

***

Olsa da üzündə nə ənlik-kirşan,

Ondan çox tərtəmiz üzə möhtacsan.

***

Tapsan bir içim su, quşlara da ver,

Tanrı mərhəmətlə sənə də verər

***

Yazda kim əlini bir belə atır,

Payızda dən biçib, əhdinə çatır.

***

Ər-arvad savaşı bir yaz yağışı,

Həmin gün ər yeyər kərti lavaşı.

***

Yol gəlsən ki, isti bir döşəyin var,

Yorğun can döşəkdə rahatlıq tapar.

***

Özünü öyənlə döyən eynidir,

Hər iki başda da bir quş beynidir.

***

Yaşıl yamaclarda otlasa quzu,

Onun əti neyləyir istiot-duzu?

***

Yadigar saxlasan sən bir dəsmalı,

Unut ağlamağı, düzəlt əhvalı.

***

Xatirə gətirər hüzünlə kədər,

O da xatırə tək tez çıxıb gedər.

***

Münasibət olsa, bir kəs ilə pis,

Qeyrətə fikir ver, bürüməsin hirs.

***

İnsan unutqandır, tez unudandır,

Unudulmayanlar qəlbdə yaradır.

***

Sənin ucbatından biri yıxılsa,

Bax ki, ertəsi gün bir-bir artmasa.

***

Pisi durdurmasan, artar, çoxalar,

Əzab çəkənlərin sayı da artar.

***

Yaşın olsa doxsan, deməli, yoxsan,

Çox yaşadıqca da unudulursan.

***

Gənc ikən başında dostun- sirdaşın,

Qocalanda özün və əl ağacın.

 

***

Heyhat, O veribsə hökmünə fərman,

Fəqət ondan qaça bilməz bir insan.

***

Qoca ikən olmaz ağalıq asan,

Hörmətlə yanaşmaz qocaya nadan.

***

Vücuduna verər cavanlıq şahlıq,

Qocalıq axtarsa, tapmaz darğalıq.

***

Yan-yörən olsa da qohum-qardaşın,

Əməlinə məs’ul tək sənin başın.

***

Gücü alır səndən həm ayaq, həm baş,

Başı uca tut-o ayağa yoldaş.

***

Yolunu bir gedir səninlə ayaq,

Özün olmalısan ayağa dayaq.

***

Danışmaq, yeməkçin dil kömək edər

Dişlərdən daha çox o əzab çəkər.

***

Hər əza istər ki, güclünü yenə,

Gücün tükənsə də, sən haram yemə.

***

Saçdan ələk düzəltdim, satıb çörək qazanam,

Nisyə satırsan, alım?-soruşdu nadan adam.

***

Atılsa da arxanca daş, ya da ki, acı söz,

Hər kəsə cavab vermə, aciya da bir az döz.

***

Kimi var, qəsdən deyər, kimi bilmədən edər,

Ya edən, ya da deyən, öz bişirdiyin yeyər.

***

Elmi alsan elmdən, faydalan həm helmdən,

Elini ürəkdən sev, arxanı tut elindən.

***

Qazan olsa dop-dolu, ağrıdar əli-qolu,

Ürək dərddən sızıldar, baş fikirlərlə dolu.

***

Alaraq ağuşuna, apararsa sel səni,

Seli günahkar görmə, bilmək lazım bölgəni.

***

Yaranan hər bir gündən, xəbərdar edir səni,

Nədən daim günahkar, bilirsən sən özgəni?

***

Nə ki var-yer göy-hər şey, Onun ixtiyarında

Əməllə hörmət qazan, daim Onun yanında.

 

***

Yerişin iti- iti, ya da ki, tənbəl tənbəl,

Sənin düz əməlinə, kim ola bilər əngəl?

***

At qara fikirləri, o ağıllı başından,

Onda fayda görərsən, orda qalanlarında…

***

Nə qalsa səndən geri, ya yaxşı, ya pis əməl

Yaxşı-pis əməllərin, yaddan çıxarmı məgər?

***

Unutmaqçın ölümün, olmaz sənə bir əngəl,

Səndən sonra dillərdə, gəzər gördüyün əməl.

 

 

 

        ATINI SÜRMƏ DÖRDNALA

 

Olmasa bir gün sənə bir az rahatlıq,

Sən yenə də yorulma, et xeyirxahlıq.

***

Başında olsa əgər qara fikirlər,

İblis öncə fikirlə bil ki, çəkişər.

***

Atını sürmə daim dördnala, qıvraq,

Bir gün özün alarsan o atdan şıllaq.

***

İmdadı diləyəndə vaxtında etsən,

Sonradan göz yaşını lazım bilməzsən.

***

Qapını düşmənin də örtmə üzünə,

Gülərək qapını aç, bax gözlərinə.

***

Etdiyini bilməsə bir nadan hərgah,

Arxayın ol, hər şeyi görür tək Allah.

***

İşi çözərkən dözümü tap özündə,

Var-dövlət heç nə olsun sənin gözündə.

***

Tarimar saraylar da sıçan yuvası,

Sən xeyirli bir iş gör, odur qalası.

***

At pisliyi, qəlbində tik eşq qalası,

Etdiyin pislik sənə bir baş bəlası.

***

Dərdin olsa gözündən sel-sular axar,

Dərdlilər özünə bab axtarıb tapar.

***

Şad günlərin olarsa ömrünə bəzək,

Dərdli günlərdə gərək göz yaşı tökək?.

***

Ağlayaram mən özüm hamıdam lap çox,

Xeyrini bu günədək heç görmədim, yox.

***

Özgədən yuxarıya çıxmaq istəsən?

Yanında duranı heç itələmə sən.

***

Öz xeyrin üçün əzmə balaca cücü,

Gör ki, niyə edildi o ayı bürçü?