20-03-2026, 10:30

Dəniz ulduzlarının beyin olmadan naviqasiya qabiliyyəti

Pressline.az xəbər verir ki, Dəniz ulduzu kimi orqanizmlər mərkəzi beyin quruluşuna malik olmasalar da, mürəkkəb sinir şəbəkəsi sayəsində ətraf mühiti qavrayaraq istiqamət müəyyən edə bilirlər. Bu xüsusiyyət Mərkəzi sinir sistemi olan canlılardan fərqli olaraq, paylanmış sinir sistemi ilə işləyən biologiyanın maraqlı nümunəsidir.

Dəniz ulduzlarında sinir sistemi bədənin hər tərəfinə yayılmış sinir halqası və qollara doğru uzanan sinir liflərindən ibarətdir. Bu struktur onlara mərkəzi idarəetmə olmadan belə koordinasiyalı hərəkət etməyə imkan verir. Hər qol müəyyən dərəcədə müstəqil fəaliyyət göstərə bilər və bu, qərarvermə prosesinin “paylanmış” şəkildə baş verməsinə səbəb olur.

İstiqamət tapmaq və ətraf mühiti hiss etmək üçün onlar əsasən işıq, kimyəvi siqnallar və su axınlarının dəyişməsinə reaksiya verirlər. Bu mexanizm Sensor adaptasiya ilə bağlıdır və canlıların ətraf mühitə uyğunlaşmasını təmin edən əsas bioloji proseslərdən biridir.

Bundan əlavə, dəniz ulduzlarının hərəkət sistemi onların bədənində yerləşən çoxsaylı borulu ayaqcıqlar vasitəsilə idarə olunur. Bu ayaqcıqlar su təzyiqi ilə işləyən hidrostatik sistem sayəsində sinxron şəkildə hərəkət edərək canlıya istiqamət seçmək və səthə yapışmaq imkanı yaradır.

Dəniz biologiyası sahəsində aparılan araşdırmalar göstərir ki, belə mərkəzsiz idarəetmə sistemləri təkamül baxımından çox effektiv ola bilər, çünki onlar zədələnməyə qarşı daha davamlı və çevikdir. Hətta bir qol zədələnərsə belə, digər hissələr funksiyasını davam etdirə bilir.

Dəniz ulduzları beyin olmadan belə mürəkkəb davranışlar göstərə bilən canlılardır və onların sinir sistemi təbiətdə alternativ idarəetmə modellərinin uğurlu nümunəsi kimi qəbul edilir.

Xəbər lenti