HİKMƏTLİ BEYTLƏR                                        

                   4 cildlik “ HİKMƏT  XƏZİNƏSİ”,   1- ci cild.

 

              

                                                                                     

ON İKİNCİ  HİSSƏ

 

        AXTARMA BAŞQA MƏXLUQ

 

Sənə bir sey olarsa, axtarma başqa məxluq,

Gör ki kimdir səninlə yaxından edir dostluq.

***

Könlümü qıra bilməz başqa türlü bir canlı,

İnsandan özgə canlı görmədim soyuqqanlı,

***

Kimin ki, qarşısında zorla başlar əyildi,

Fələyin xəlbirindən özü bir gün ələndi.

***

İnsan oğlu dünyaya özü olarkən naxış,

Özün salar qəfəsə, olmaz ondan bir çıxış.

***

Özü özünə düşmən kəsilən bir adama,

Özü özünə bəsdir, özgə düşmən arama.

***

Adili-muxtar oldu insan ağılda özü,

Dünyanın malı üçün bağlandı iki gözü.

***

Gözəlliyi duyanın hər biri olmaz insan,

Onu viranə qoyan bir gün olar çox peşman.

 

Vaxtında o dinləməz bircə öyüd-nəsihət,

Ta ki, etməyincə o çox böyük bir qəbahət.

***

Qəbahət vərdiş edən, özünə etməz töhmət,

Əyri əməlinə də qazandırar bəraət.

 

      AZALMASIN QEYRƏTİN

 

Dərd dərdlini dərdə salar, usanmaz,

Dərdsiz dərd çəkməyi eyninə almaz.

***

Daşla bəhsə girsə kövrək bir kəsək,

Gərək, o bilə ki, əzilməyəcək.

***

Örtülsə gözünə zülmətdən rübənd,

Yalan-haqsızlığa sən olarsan bənd.

***

Olsa bir gözəlin ədası-nazı,

Olmaz heç vecinə ki, kimdi qazi.

 

Sən ehtiyat etsən əgər bir kəsə,

Gərək, aranızı divarlar kəsə.

***

Yoxlasan yüz dəfə dostun qeyrətin,

Heyrətində azalmasın qeyrətin.

***

Öküz görünüşü olsa da bədheybət,

Kotanı çəkən odur, ondadır qeyrət.

***

Adın gör nələri dəyişir, müdam,

Olanda adınla əməlin tamam.

***

Kəsir olmasın adında özəlliyin,

Adına adın versin öz gözəlliyin.

***

Yolun yorğunluğu olsa canında,

Yükün ağırlığı tək ayağında.

***

Başmağın olmasa ayağa görə,

Ayağın, gərəkdir, məşəqqət görə.

***

Ayağın ağrısa, zülmün ərşədir,

Çünki, ayaq səndən əvvəl yerdədir.

***

Yoxuşun-enişin anlasan yolun,

Tanıya bilərsən fələyin torun?

***

Hər yolda olsa da min bir əziyyət,

Getməyə gərəkdir ola qətiyyət.

***

Əlin soyuyarsa gördüyün işdən,

Bil ki, əlin çıxar hər bir gəlirdən.

***

Tökmə göz yaşını sən gilə-gilə,

Ürəyin sökülər, bil, ilmə-ilmə.

***

Göydən ələr damcı- damcı yağışlar,

O yağışla gör nələri bağışlar!

***

Etməsin heç bir dərd qoy səni məyus,

Dərdlər qəlbimizə bir cani, cəsus.

***

Olsaydı əgər ki, göz yaşları incidən,

Onun rəngi olardı zil-qara gecədən.

***

Göz yaşını yaratdı Tanrım büllur bulaqdan,

Qəlbi qorumaq üçün faydalanaq o sudan.

***

Daşda iynə ucuyca olsa bir qəlb ağrısı,

Parça-parça qırılar, qalar tək qum tayası.

***

Ağacın min xeyri var- ya meyvə, ya gül,

Tutdan isə həm döşab, ipək, həm də tül.

***

Bir tikmənin olsa da işləməsi qızıldan,

O tikməni tikın əl çox qiymətlidir ondan.

***

Ölümün gölgəsinə əgər rast gəlməzsən də,

Özü səni tapacaq daban-daban gəzəndə.

***

Demə gəldim cahana ki, olam şadü- xürrəm,

Kim ki, desə xoşbəxtəm, olar ona bir şübhəm.

***

Əhvalın hər halınla fərqlənir keçmişir dən,

Əhvalın pis keçərsə, fərqi nə keçmişindən?

***

Oturub bir çəməndə nazlı dilbər naz ilə,

Seyrə dalıb baharı, bülbüllər pərvaz ilə.

***

Dolma dolsa qazana, çatar dalda qalana,

Sən dolmanı az-az ye, əzab olar qarnına.

***

Döl oldusa bir inək, gərək, onu yedirdək,

Ac qarnına doğulsa, bəhər verməz o inək.

***

Nəyi ki yaradıbdır, ziyanından xeyri çox,

Onunçun yaranmışı, mühakimə etmə çox.

***

Bir kapitan bəyənməz dayaz dəryanı, inan,

Ağlın dərya tək olsa, hətta çox sevər anan.

***

Yol ya açıq, ya bağlı, qəlb evin isə dardır,

O kəsin vay halına, qəlbi yaman qaradır

***

Ağlın bir dərya olsa, gözəlliyin özündə,

Pisliyə sən yol açma, kin olmasın könlündə.

***

Yaz yağışı tez kəssə, nə deyim, heyhat,

Yenə də palçıq olar, edər narahat.

***

Hər dalaş bir savaş, ondan qaçar ağıllı baş,

Aqilsə qarşıdakı, ağrımaz nə əl, nə baş.

***

Balın bu şirinliyi cənnətdən gəlməsəydi,

Bu qədər faydasını heç kim söyləməzdi.

***

Dərya qırağı çəmən o dəryadan su içər,

Dərya isə çəməndən təkcə gözəllik istər

***

Fikirlərin qarışsa qarışıq dünya təkin,

Hər yediyin də olmaz ki şirni güləbətin.

***

Nə təbib, nə loğmanda olmaz bir dərmanı,

Əhli eşq bələddi, taniyar o dəryanı.

***

Fikrin ağırlığını çəkir keçən günlərin,

Fikirin də ağır olsa, işlemir saatların.

***

Əlləri qandallıdır, ayağı zəncir,

Başını işlətməsə, bəla gətirir.

***

Verəndə şahi -mərdanə verər,

Alanda dərdi peymanə üzər.

***

Çayın suyu olsa da özündə,

Yaşıl söyud olar sahilində.

***

Birinci tikədə lap çox dad olar,

Sonuncu tikədə o dad azalar.

***